Ռուս-թուրքական մերձեցման մարտահրավերները
Թուրքիայում Պուտինի և Էրդողանի հանդիպումը տևել է նախատեսված ժամանակից մի քանի անգամ ավելի՝ մոտ երեք ժամ: Սա արդեն որոշակիորեն մտավախություններ է ծնել հայկական քաղաքագիտական ու փորձագիտական շրջանակներում, մանավանդ որ հանդիպման ավարտին Ռուսաստանի նախագահը խոստացել է 6 %-ով իջեցնել Թուրքիա մատակարարվող գազի սակագինը, հրաժարվել դեպի Եվրոպա տանող «Հարավային հոսք» նախագծից ու նոր գազի խողովակաշար կառուցել դեպի Թուրքիա՝ Սև ծովով:
Ռուս-թուրքական մերձեցումը ռազմավարական է թվում՝ չնայած երկու պետությունները խորքային հակասություններ ունեն սիրիական և ուկրաինական հարցերում: Ռուս-թուրքական մերձեցման պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ դրա զոհերից մեկը լինում է մեր ժողովուրդը: Համենայն դեպս, պատմությունը դրա մի քանի օրինակներ ունի:
Գուցե երկու նախագահների հանդիպման օրակարգում «հայկական հարց» չի եղել, սակայն երկու առաջնորդներն ունեն անգամ մենթալիտետային ընդհանրություններ. նրանք իրենց երկրներում ձգտում են բացարձակ իշխանության, վարում են ագրեսիվ արտաքին քաղաքականություն ու մերժված են արևմտյան աշխարհի կողմից: Այսինքն, մեկը մյուսի կարիքն ունի ու այդ հարցում դարձյալ կարող է զոհաբերվել հայկական հարցը:
Մեր համազգային մտավախությունները գուցե նույնիսկ տեղին են՝ պատմությամբ ամրապնդված, սակայն դրանք հաղթահարել է պետք, մանավանդ որ հիմա աշխարհը շատ ավելի բարդ ու դինամիկ զարգացող է դարձել ու որևէ երկիր չի կարող ավտոմատ դառնալ ուրիշ երկուսի պայմանավորվածության զոհը: Պարզապես գիտակցել է պետք, որ Ռուսաստանը մեր կարևոր գործընկերն է, բայց ոչ դայակը և ռեալպոլիտիկի տեսակետից՝ պարտավոր չէ վարել քաղաքականություն, որը կսպասարկի մեր շահերը: Այս կարևոր հետևությունը մեր արտաքին քաղաքականությունը հավասարակշիռ դարձնելու ազդակ պետք է հանդիսանա: Թուրքիան պատմականորեն համարվում է թշնամի երկիր, սակայն դարձյալ պրագմատիկ քաղաքականությունը հուշում է, որ այս երկիրը մեր հարևանն է, այս տարածաշրջանից որևէ տեղ չի անհետանալու, ըստ այդմ՝ նրա հետ հարաբերությունները կարգավորելու խնդիր ունենք: Եթե այս կարևոր դասերը սերտենք, ռուս-թուրքական երկխոսությանն ու մերձեցմանն ավելի թեթեև կմոտենանք, որովհետև համեմատաբար ինքնուրույն և սեփական օրակարգը գիտակցող Հայաստանը չի կարող դառնալ այլոց գործարքների թիրախը:
Սուրեն ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ
Հեղինակի նյութեր
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
-
Ասում են… Պարադիգմի կտրուկ փոփոխությունը և անցումը դեպի Եվրամիության հարթակ, մեր կարծիքով, անխուսափելիորեն կապված կլինի ՀՆԱ-ի անկման և հայկական բիզնեսին, տնտեսությանն ու Հայաստանի հասարակ քաղաքացիների կենսամակարդակին լուրջ հարվածների հետ։
-
Ասում են… Դոնալդ Թրամփի գլխավորած հանրապետական վարչակազմի ԱՄՆ-ում իշխանության վերադարձով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային գործընթացների Վաշինգտոնի ըմբռնումը նոր հարթություն է ձեռք բերել: Հունվարի 15-ին Սենատում այս հարցի վերաբերյալ նոր պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն շատ խոսուն հայտարարություններ արեց։
-
Ասում են Եթե ինչ-որ մեկը սեփական պատմությունը խեղաթյուրում է թշնամու բարեհաճությանը արժանանալու համար, նա հարգանքի արժանի չէ: Թուրքիան Հայաստանի հավերժական թշնամին է, նրանք հավերժական անեծքի տակ են հայոց կոտորածը կազմակերպելու համար:
-
Ասում են… «Զանգեզուրի միջանցքը» ներկայիս տեսքով մաքուր թուրքական պրոյեկտ է: Այդ միջանցքով Ադրբեջանը ոչնչից ստանալու է տարեկան 1,5 մլրդ դոլար եկամուտ, իսկ Թուրքիայի առջև բացվելու են Կասպից ծովի դարպասները, և մուտք է գործելու Կենտրոնական Ասիա
-
Ասում են Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը Զանգեզուրի միջանցքի մասին ոչ մի նոր բան չի ասել Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որն ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ։ Միևնույն ժամանակ, հայտնի չէ, թե այս հարցում Հայաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ինչպես են «ընտելանալու» միմյանց:
Տարածաշրջանային
